Levens- en overlijdensverzekering

De verschillende types levensverzekeringen

De levensverzekeringscontracten hebben de jongste jaren ingrijpende wijzigingen ondergaan. Daarom is het nuttig een overzicht te bieden van de meest courante vormen.
In een levensverzekeringscontract kunnen twee hoofdwaarborgen worden verzekerd: een kapitaal bij overlijden van de verzekerde vóór de einddatum van het contract (kapitaal overlijden) en/of een kapitaal op de einddatum van het contract indien de verzekerde in leven is (pensioenkapitaal).

De overlijdensverzekering

Deze verzekeringsvorm is de meest gekende. Het contract voorziet de uitkering van een kapitaal bij overlijden van de verzekerde vóór de einddatum van het contract. Er bestaan drie grote categorieën :

  • De levenslange verzekering. Het kapitaal bij overlijden wordt altijd uitgekeerd ongeacht het tijdstip waarop de verzekerde overlijdt. Deze vorm wordt veel aangeboden onder de vorm van een begrafenisverzekering aangezien het kapitaal beschikbaar wordt op het ogenblik van het overlijden. Soms wordt dit levensverzekeringscontract ook gebruikt om de erfgenamen toe te laten de successierechten te betalen.
  • De tijdelijke verzekering. Ook dit contract voorziet in de uitkering van een kapitaal bij overlijden. Dit zal echter enkel gebeuren indien de verzekerde overlijdt vóór een afgesproken tijdstip (de einddatum van het contract). Deze vorm is veelal bedoeld om aan het gezin financiële bescherming te bieden bij het overlijden van de verzekerde/kostwinner. Daarom zal de tijdelijke verzekering meestal een einddatum voorzien op 65 jaar.
  • De schuldsaldoverzekering. Iedere ontlener kent dit contract. Het kapitaal bij overlijden is zo uitgerekend dat het altijd voldoende kapitalen verzekert om het saldo van bijvoorbeeld een hypothecair krediet aan te zuiveren. Vermits de schuld daalt naargelang er terugbetalingen gebeuren, zal ook dit kapitaal dalen in de mate dat de gekoppelde schuld daalt.

Sparen voor het pensioen: de kapitalen bij leven

De wettelijke pensioenen staan onder zware druk ten gevolge van de veroudering van de bevolking, de lage activiteitsgraad van oudere werknemers, ... De bevolking voelt zich minder en minder beschermd. Vandaar de nood aan aanvullende pensioenopbouw, via de onderneming of ten individuele titel. De pensioenkapitalen kunnen op maat van het individu of van de onderneming worden opgemaakt. De klant heeft de keuze tussen een groot gamma waarvan de voornaamste kunnen ondergebracht worden in 3 categorieën :

  • De klassieke levensverzekeringen
  • De Universal Life verzekeringen
  • De Unit Linked verzekeringen

De klassieke levensverzekeringen

  • Het Uitgesteld Kapitaal zonder terugbetaling van de premies verzekert een pensioenkapitaal dat wordt uitbetaald op de einddatum van het contract op voorwaarde dat de verzekerde op dat tijdstip in leven is. Indien hij/zij vóór die einddatum overlijdt, is er geen uitkering voorzien.
  • Het Uitgesteld Kapitaal met terugbetaling van de premies voorziet in de uitkering van het kapitaal indien de verzekerde in leven is op de einddatum van het contract. Bij overlijden vóór de einddatum zullen de premies worden terugbetaald eventueel verhoogd met een voorop afgesproken intrest.
  • De gemengde verzekering voorziet zowel in een kapitaal bij overlijden als in een pensioenkapitaal. Zo zal bijvoorbeeld een gemengde 10/20 een kapitaal van 10 uitkeren indien de verzekerde overlijdt vóór de einddatum. Als de verzekerde in leven is op de einddatum zal het kapitaal van 20 worden uitbetaald.

Kenmerken van de klassieke levensverzekering

  • De verzekering wordt meestal onderschreven op zeer lange termijn (tot 60 of 65 jaar).
  • De premie bestaat uit verschillende delen:
    • De risicopremie die zorgt voor de eventuele uitkering van het kapitaal bij overlijden.
    • De spaarpremie die zorgt voor de samenstelling van het pensioenkapitaal.
    • Beide premiedelen worden afgeleid uit overlevingsstatistieken van de Belgische bevolking (sterftetafels).
    • Een technische rentevoet die toegepast wordt op de beide premiedelen. Deze rentevoet mag vrij gekozen worden door de verzekeraar, maar mag sinds 1999 niet meer bedragen dan 3,75 %.
  • Alle bestanddelen van de premie worden bij aanvang van het contract vastgelegd en kunnen door de verzekeraar niet eenzijdig gewijzigd worden. Dit betekent dat de verzekerde kapitalen volledig zijn gewaarborgd.
  • Jaarlijks kan de verzekeraar de verzekerde waarborgen verhogen door middel van een deelname in de winst. Eenmaal toegekend is de winstdeelname verworven.

De Universal Life verzekeringen

Bij de Universal Life producten wordt aan kapitalisatie gedaan. Het doel is het opbouwen van een pensioenkapitaal. De techniek is sterk te vergelijken met een bankrekening. De betaalde premie begint te kapitaliseren vanaf de ontvangst ervan. De technische rentevoet is vrij te kiezen door de verzekeraar en mag maximum 3,75 % bedragen. In tegenstelling tot de klassieke levensverzekeringen mag de rentevoet niet gewaarborgd worden voor toekomstige premies. De waarborg die kan gegeven worden is een waarborg op de gedane stortingen.
Kenmerken van de Universal Life verzekeringen

  • De verzekering wordt vaak onderschreven op lange termijn (60/65 jaar).
  • De premie bestaat uit verschillende delen :
    • De spaarpremie die zorgt voor de opbouw van het pensioenkapitaal. Deze spaarpremie wordt individueel gekapitaliseerd. Dit betekent dat er geen sterftetafels in aanmerking worden genomen en dat er bijgevolg geen verschil bestaat tussen mannen en vrouwen.
    • De technische rentevoet wordt vrij gekozen door de verzekeraar en mag sinds 1999 niet meer bedragen dan 3,75 %. De technische rentevoet mag niet gewaarborgd worden voor toekomstige premiebetalingen. Dit houdt in dat er bijgevolg geen eindkapitaal wordt vermeld in deze contracten.
    • Bij overlijden van de verzekerde voor de einddatum zal aan de begunstigde het gespaarde bedrag worden uitgekeerd. De verzekeringnemer kan echter een bijkomend kapitaal bij overlijden verzekeren. De verzekeraars kunnen verschillende formules aanbieden. Zo kan de klant opteren om bij overlijden een voorafbepaald kapitaal te laten uitkeren of de gespaarde reserve indien die hoger is. De premie van de bijkomende dekking overlijden zal afgehouden worden van de stortingen van de verzekeringnemer.
  • De verzekeringnemer heeft de vrijheid om te betalen wat hij wil, wanneer hij wil.
  • Jaarlijks kan het gespaarde bedrag verhoogd worden met een deelname in de winst. Eenmaal toegekend is deze winstdeelname definitief verworven.

De Unit Linked verzekeringen, ook gekend als Tak 23

Dit is de nieuwste soort levensverzekeringen. Zij is in België toegestaan sinds 1993 dankzij een nieuwe wetgeving.
Het levensverzekeringscontract zal geen kapitalen of eindprojecties meer vermelden. Inderdaad, de premie zal omgezet worden in eenheden of fracties van één of meerdere fondsen die de verzekeringsmaatschappij aanbiedt. Om de waarde van het contract te kennen volstaat het aantal eenheden te vermenigvuldigen met de inventariswaarde van het fonds. De waarde van het fonds schommelt naargelang de waarde van de titels die in het fonds opgenomen zijn. Dit type van verzekeringen geeft dus geen resultaatverbintenis. De netto-opbrengst van het fonds komt voor de volle 100 % ten goede aan de verzekeringnemer. Iedere verzekeraar (fondsbeheerder) zal zich inspannen om de beste resultaten neer te leggen. Daarom spreekt men ook van een middelenverbintenis.
Kenmerken van de Unit Linked verzekeringen

  • De verzekering wordt vaak onderschreven op lange termijn (10 jaar is aan te bevelen). Het contract voorziet meestal geen voorafbepaalde einddatum. Dit noemt men open-ended. De verzekeringnemer zal zelf het geschikte moment bepalen waarop hij uit het fonds wil stappen.
  • De premie wordt na aftrek van de instapkosten omgezet in eenheden van het gekozen fonds. Het is het rendement van het fonds dat het rendement van het contract zal bepalen. Er is dus geen sprake meer van technische rentevoet, noch van winstdeelname.
  • Bij overlijden van de verzekerde zal aan de begunstigde de waarde van het contract worden uitgekeerd. De verzekeringnemer kan echter een bijkomend kapitaal bij overlijden verzekeren. De verzekeraars kunnen verschillende formules aanbieden. Zo kan de klant opteren om bij overlijden minstens de gestorte premies te recupereren ingeval de waarde van de belegging lager is. De premie van de dekking overlijden wordt betaald door verkoop van eenheden in het fonds.
  • De verzekeringnemer heeft de vrijheid om te betalen wat hij wil, wanneer hij wil. Hij kan ook van fonds wisselen.